İngilizlerin Kıbrıs Sözleşmesi (4 Haziran 1878 ) sonrasında adada oluşturdukları durumun üzerinden 100 yıldan fazla geçti. Bu anlaşmaya göre Rusya İmparatorluğu’nun Osmanlı topraklarını ele geçirmesi ihtimaline karşılık ada yönetimi geçici olarak Büyük Britanya’ya bırakılmıştı. Kaos adaya geldiği gibi uluslar arası politikalar Kıbrıs’ı hiçbir zaman rahat bırakmadı. Kıbrıs için bu kavga gerekli miydi? Neydi Kıbrıs’ı bu kadar önemli kılan ?
2000’li yıllarla beraber Kıbrıs yakınlarında enerji kaynakları olduğu konuşulmaya başlandı. Haifa limanın’nın 90 km kuzeyinde İsrail ve Kıbrıs karasularının birleştiği noktada doğalgaz rezervleri tespit edildi. İsrail ve GKRY’nin anlaşma imzalaması ile mevcut kaos biraz daha artmış oldu. İsrail ve GKRY Afrodit adı verilen bu bölgede çalışma yapmak için Münhasır bölge ilan ettiler. Bu hamlenin üzerine KKTC ve Türkiye münhasır bölge anlaşması yapmakta gecikmedi. İsrail ile Türkiye arasındaki ilişki biraz daha gerildi ve yıllardır Kıbrıs’ın neden bu kadar önemli olduğunu bir türlü anlamayanlarda ortaya çıkan Milyarlarca metreküp Doğalgaz ve Petrol rezervleri karşısında olayın farkına varmış oldu.
Olayın Uluslar arası boyutu Lübnan parlementosunun bu bölgede hak iddia etmesi ve Hizbullah’ın bu hak için güç kullanacağını iddia etmesi ile biraz daha genişledi. Aslında uluslar arası anlaşmalara göre siyasi sorun olan bölgelerde enerji arama ve çıkartılması yapılamaz fakat Dünya’nın mevcut durumu ve enerji ihtiyacının artması bölgenin alternatif olma potansiyelinden dolayı kavgayı büyütüyor.
Peki Türkiye ve İsrail arasında devam eden sorunların üzerine ortaya çıkan bu durum nasıl çözülecek? Kıbrıs’ta çıkarılacak enerji kaynakları nasıl paylaşılacak ? Bu enerji kaynakları AB ve diğer pazarlara nasıl ulaştırılacak? Tüm bu soruların cevabı için henüz erken gibi ama bu kadar karmaşık durumun içinde hiç kimsenin tahmin bile edemeyeceği bir çözüm çıkar mı?
Bu çözüm nasıl oluşur;
1- Kıbrıs’ta çıkacak enerji gemilerle taşınırsa çok pahalıya mal olur ve Pazar bulamaz, bu durumda satılamayan petrol kimsenin işine yaramaz
2- Kıbrıs’ta ki kaynağa en yakın büyük tüketici olan Avrupa Birliğine en yakın Doğalgaz yolu neresi? Tabi ki Türkiye
3- Türkiye üzerinden gidecek Doğalgaz bu pazardaki en büyük oyuncu Rusya ile rekabet edebilir ve AB’nin ucuz enerji alternatifi olur.
4- Türkiye ile İsrail arasındaki sorun bu fırsatlara engel olur, o halde Türkiye ile İsrail barışmalıdır ya da barıştırılmalıdır
5- İsrail ile Türkiye barıştıktan ve AB’ye alternatif Doğalgaz çıktıktan sonra Kıbrıs sorunu çok kısa sürede çözülür, ekonomik olarak zor durumda olan Rumlar AB, İsrail ve ABD baskısına dayanamaz
İşte yukarıda belirttiğimiz tüm bu nedenler Kıbrıs sorununun karşısında bugüne kadar gelmiş en büyük fırsattır. Uluslar arası arena eğer bu sorunda kazan kazan metodunu uygularsa Kıbrıs’ta ortaya çıkan enerji, Kıbrıs sorunun çözümü için bugüne kadar gelmiş en iyi fırsat olur.
Bakalım zaman ne gösterecek….
M. Altuğ KARATAŞ
