Orta Doğu’daki gerilimle 100 doların üzerine çıkan petrol fiyatları, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik açıklamalarının ardından geriledi. Brent petrol 102,90 dolara inerken, enerji piyasalarında belirsizlik sürüyor. Enerji Uzmanı Altuğ Karataş, olası arz kesintilerinde petrolün 150 dolara ulaşma riskini, Türkiye’nin alternatif enerji güzergahı olma potansiyelini ve ABD’nin eşel mobil benzeri akaryakıt hamlesini Milliyet.com.tr’ye değerlendirdi.
Orta Doğu’da petrol tankerlerine yönelik saldırılar ve ABD ile İran arasındaki gerilim, petrol fiyatlarını yeniden 100 doların üzerine taşırken gözler, dünya petrol ticaretinin en kritik geçiş noktalarından Hürmüz Boğazı’na çevrildi.
ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik açıklamalarının ardından Brent petrolün varil fiyatı yüzde 1,3 düşüşle 102,90 dolara gerilese de bölgedeki gelişmeler enerji arzına ilişkin riskleri gündemde tutuyor.
Enerji Uzmanı Altuğ Karataş, Milliyet.com.tr’ye yaptığı değerlendirmelerde, sevkiyatın uzun süre aksaması halinde petrol fiyatlarının 150 dolara kadar yükselebileceği riskine dikkat çekerek, Türkiye’nin küresel enerji krizine karşı sahip olduğu stratejik avantajları ve ABD yönetiminin eşel mobil benzeri akaryakıt hamlesini değerlendirdi.
“PETROLDE UZUN SÜRELİ ARZ KESİNTİSİ FİYATLARI 150 DOLARA TAŞIYABİLİR”
Hürmüz Boğazı’nda yeni kesintiler yaşanması veya üretim tesislerinin hedef alınması durumunda ise varil fiyatının 110-120 dolara yükselebileceğini belirten Karataş, daha ağır ve uzun süreli bir arz kesintisinde petrol fiyatlarının 150 dolara ulaşma ihtimalinin de göz ardı edilmemesi gerektiğini vurguladı.
Petrol fiyatlarının yalnızca arz ve talep dengesine bağlı olmadığını, finansal piyasalardaki işlemlerin de fiyat dalgalanmalarını artırabildiğini kaydeden Karataş, jeopolitik belirsizlikten kazanç sağlayan yatırımcıların bulunduğunu ancak bu aktörlerin çatışmaların seyrini etkilediğini söylemek için somut kanıtlara ihtiyaç olduğunu ifade etti.
“YERLİ ENERJİ ÜRETİMİ TÜRKİYE’NİN PETROL ŞOKLARINA KARŞI DİRENCİNİ ARTIRABİLİR”
Türkiye’nin enerji ihtiyacının büyük bölümünü ithalatla karşıladığını belirten Karataş, petrol fiyatlarındaki her 10 dolarlık kalıcı artışın yıllık cari işlemler açığını yaklaşık 2,6 milyar dolar artırabileceğine yönelik hesaplamalar bulunduğunu söyledi.
Gabar’daki petrol ve Karadeniz’deki doğal gaz üretiminin artmasının enerji ithalatına harcanan dövizi azaltabileceğini ifade eden Karataş, yerli üretimin Türkiye’yi küresel fiyat artışlarından tamamen koruyamayacağını da belirtti.
Küresel petrol krizleri, ülkelerin enerjide dışa bağımlılığı azaltma arayışlarını da öne çıkarırken Türkiye açısından yerli üretimin yanı sıra yenilenebilir enerji, elektrikli ulaşım ve enerji verimliliğine yönelik yatırımlar önem kazanıyor.
Bu alanlarda atılacak adımların enerji güvenliğine katkı sağlayabileceğini vurgulayan Karataş, elektrikli araçların yaygınlaşmasının petrol tüketimini, konut ve sanayide elektrikli sistemlerin kullanımının artmasının ise doğal gaz ihtiyacını azaltabileceğini söyledi.
Karataş, “Enerji bağımsızlığı yalnızca ne kadar petrol ve doğal gaz ürettiğimizle ölçülmemeli. Bu kaynaklara olan ihtiyacımızı ne kadar azaltabildiğimiz de önemli.” ifadelerini kullandı.
“PETROL KRİZİNDE TÜRKİYE, ALTERNATİF ENERJİ GÜZERGAHI OLABİLİR”
Orta Doğu’daki gerilimin güvenli enerji güzergahlarının önemini artırdığını belirten Karataş, Türkiye’nin coğrafi konumu, boru hatları ve enerji altyapısıyla bu süreçte daha etkin rol üstlenebileceğini söyledi.
Türkiye’nin yalnızca petrol ve doğal gazın taşındığı bir ülke değil, enerjinin depolandığı, ticaretinin yapıldığı ve fiyatının belirlendiği bir merkez haline gelmesi gerektiğini vurgulayan Karataş, Irak-Türkiye Petrol Boru Hattı ile Ceyhan’ın stratejik önemine dikkati çekti.
Irak’ın güneyindeki Basra bölgesinden Ceyhan’a uzanabilecek yeni bir petrol güzergahının değerlendirilmesi gerektiğini ifade eden Karataş, şunları kaydetti:
“Basra petrolünün kara yoluyla Ceyhan’a ulaştırılması, gerekli anlaşmaların sağlanması halinde Irak’ın petrol ihracatı için yeni bir seçenek oluşturabilir. Türkiye’nin de uluslararası enerji ticaretindeki konumunu güçlendirebilir.”
Karataş, bu güzergahın Hürmüz Boğazı’nın tüm kapasitesini karşılayamayacağını ancak petrolün farklı yollarla taşınmasının enerji arz güvenliğine katkı sağlayabileceğini belirtti.
“TRUMP, SEÇİM ÖNCESİ PETROL FİYATLARINDA YENİ BİR ARTIŞ İSTEMİYOR”
ABD Başkanı Donald Trump’ın 3 Kasım’da yapılacak Kongre ara seçimlerine kadar İran’a yönelik yeni bir askeri saldırı düzenlenmeyeceğini açıklamasını seçim süreciyle ilişkilendiren Enerji Uzmanı Altuğ Karataş, şu değerlendirmede bulundu:
“Petrol fiyatlarındaki dalgalanmalardan finansal kazanç sağlandığını düşünüyorum. Ancak Rusya’daki petrol rafinerilerinin zarar görmesiyle yükselen motorin fiyatları Amerikan ekonomisini de olumsuz etkiliyor. Taşımacılık pahalılaştığında bunun etkisi birçok ürünün fiyatına yansıyor. Bence Trump, 3 Kasım’daki seçimlere kadar İran’a yeni bir saldırı düzenlemeyerek petrol fiyatlarında ani yükselişlere yol açabilecek gelişmelerden kaçınmak istiyor. Çünkü böyle bir durumun seçim sonuçlarını olumsuz etkileyebileceğini hesaplıyor.”
TRUMP YÖNETİMİNDEN EŞEL MOBİLE BENZER AKARYAKIT HAMLESİ
Trump yönetiminin yükselen akaryakıt fiyatlarının ekonomi üzerindeki etkisini hafifletmek amacıyla vergi kolaylığına başvurduğunu belirten Karataş, ABD’de devreye alınan uygulamanın Türkiye’deki eşel mobil sistemiyle benzer bir amaca hizmet ettiğini söyledi.
Karataş, “Trump yönetimi, ‘kırmızı dizel’ olarak bilinen ve normalde tarım ile iş makinelerinde kullanılan motorinin kara yolu araçlarında kullanılmasına geçici olarak izin verdi. Bu kapsamda ilgili akaryakıt vergisinin ödenmesi de ertelendi. Türkiye’deki eşel mobil sisteminden teknik olarak farklı olsa da bu adımın amacı, artan akaryakıt maliyetlerinin vatandaş ve ekonomi üzerindeki yükünü hafifletmek.” ifadelerini kullandı.
https://uzmanpara.milliyet.com.tr/uzmanpara/petrolde-yeni-rota-turkiye-olabilir-mi-abdden-esel-mobil-benzeri-hamle-7676118
