KONUTLARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ
Konutlarda elektrik enerjisinin verimli kullanılması konusunda yer alan bilgiye göre, sadece aydınlatmada dikkat edilecek birkaç küçük ayrıntı bile önemli oranlarda elektrik tasarrufu yapılabiliyor. Enerji tasarrufu için evlerde alınabilecek önlemler ve aydınlatma konusundaki öneriler şöyle sıralanıyor:
“Evlerde akkor flaman lamba yerine floresan ampuller kullanılmasıyla aydınlatma ile ilgili yüzde 75 tasarruf sağlanabilir. “Gün ışığından mümkün olduğunca yararlanılmalıdır. Çalışma masaları mümkün olduğunca pencere kenarlarına konulmalıdır. Duvarlar ve tavanlar açık renk boya ile boyanmalı ve gündüz saatlerinde aydınlatma amaçlı elektrik kullanımı asgariye düşürülmelidir. Dekoratif lambalar ışığın istenilmeyen bölgeleri aydınlatmasına neden olacağından bundan kaçınmalı, aydınlatma geriverimi en üst düzeyde olan armatürler tercih edilmelidir. Zamanlayıcı, fotoseller, ya da yaklaşımsensörleri vasıtasıyla aydınlatmanın sadece ihtiyaç olduğunda devreye girmesi ve çıkması sağlanmalıdır. Yüksek katlı binalarda 2 veya 3 katı aydınlatacak şekilde merdiven otomatiği seçilmeli, aynı anda 4 veya daha fazla katı aydınlatan merdiven otomatiği sistemine ilaveler yapılmalıdır.Kullanılmadığı sürece aydınlatmalar kapatılmalıdır.”
EV ALETLERİNİN KULLANIMI
Mikro dalga fırınların, pişirmeyi 2-10 dakikada, ısıtmayı 10-30 saniyede gerçekleştirdiği, diğer elektrikli fırınlara göre yüzde 66 daha az elektrik harcadığı vurgulanırken, ev aletleri kullanımında enerji tasarrufu için şu uyarılarda bulunuldu: “İhtiyaçtan daha büyük kapasiteye sahip klimalar kullanılmamalıdır.
Elektrikli süpürgelerin torbaları sık sık boşaltılmalıdır. Boş torba ile dolu torba arasında süpürgenin kullanımı esnasında yüzde 15 civarında daha fazla elektrik sarfiyatı olacaktır
Bulaşık ve çamaşır makinelerinin etrafında en az 5 santim civarında boşluk bırakılarak ısınmadan dolayı oluşan sıcak havanın kolayca dağılması sağlanmalıdır. Yaz aylarında ısı ve nemi azaltmak için sabah ve akşam saatlerinde yıkama yapılmalıdır.
Küçük ekranlı televizyonlar büyük ekranlı televizyonlara göre daha fazla elektrik tüketmektedir.
Yerlerin halı kaplı olması zeminde ısı kaybını azaltacaktır.
Kullanılan odaların kışın 18-21 derece arasında tutulması gerekmektedir.
Yazın sıcaklıktan rahatsız olunmayacak bir derece olan 24-27 derece arasında oda sıcaklığı ayarlanmalıdır. Düşürülen her derece için yüzde 4 daha fazla elektrik harcanmaktadır.
Buzdolaplarının kapı içi manyetik bantları ayda bir kez sabunlu su ile temizlenmeli ve pudralanmalıdır. Bu sayede bakım yapılmayan dolaplara göre yaklaşık yüzde 5 civarında elektrik tüketimi azaltılabilecektir.
Buzdolabındaki buz kalınlığı 5-6 milimetreyi geçmemelidir.
Buzdolabına sıcak yiyecek ve içecek konulmamalıdır.
Televizyon, VCD, DVD, müzik seti gibi elektrikli cihazlar çalışmadıkları zaman mutlaka cihazın açma-kapama düğmesinin kapalı konumda olması sağlanmalıdır.
Uzaktan kumanda cihazı ile kapatılan elektrikli ev aletleri, on/off düğmesinden kapatılmadıkları zamanlar bile cihazın açık olduğu zaman tükettiği elektriğin yaklaşık yüzde 5′i ile yüzde15′i arasında elektrik tüketirler
Ütüleme işlemi bitmeden 5 dakika önce ütü fişten çekilerek ütüde mevcut bulunan ısı ile kalan 5 dakikalık ütü işlemi yapılmalıdır. Bu basit önlemle 1 ampulün 1 saat daha fazla aydınlatmasısağlanabilecektir.
Camların çift cam olması, camlardan sıcak ve soğuk havanın giriş-çıkışını zorlaştıracak olup bu şekilde ısınma ve serinleme için yüzde 40 daha az bedel ödenecektir.
Buzdolaplarında buzluk bölümünün -18 derece, diğer soğutucu bölümün ise +7 derece olması en uygun sıcaklık değerleridir.
Buzdolabının yüzde 70 dolulukta olması en verimli çalışmasını sağlayacaktır. Bunun üzerindeki veya altındaki doluluk elektrik tüketimini artıracaktır.
Kızartmaları elektrikli ocak üzerinde kızartmak, fritöz içerisinde yapmaktan yüzde 25 daha fazla enerji harcar.
10 yılı geçmiş klimalar yeni klimalara göre yüzde 15-yüzde 40 civarında daha fazla elektrik tüketimine neden olacaktır” .
Aydınlatma ve Elektrikli Ev Aletlerinde Enerji Verimliliği
Teknolojinin her geçen gün ilerlemesi, mutfak ürünlerinden kişisel bakım ürünlerine kadar hayatımızı her açıdan kolaylaştıran elektrikli ev aletlerinin yaşamımızın bir parçası olması ve hızlı nüfus artışının etkisiyle, enerji talebi ve enerji maliyetleri artıyor.
Evlerimizde kullanılan enerjinin yaklaşık yüzde 20’si elektrikli aletlerce tüketiliyor.
Enerji tasarrufu sağlayan elektrikli ev aletleri kullanarak, istenilen hizmet ve konfor seviyesini etkilemeksizin daha az enerji tüketerek elektrik fatura giderleri azaltılabilir.
Enerji verimli aletler satın alırken daha fazla ödenir. Fakat enerji verimli aletler uzun süreli kullanımlarda tasarruf sağlar.
Başlangıçta ucuz ama verimi düşük bir aleti tercih etmek mantıklı gelebilir; fakat bu seçimin, sizi her ay daha yüksek elektrik faturası ödemeye mecbur bırakacağını da göz ardı etmeyin.
Enerji etiketi bulunan elektrikli ev aletlerini seçerek; alacağınız ürünün yılda ne kadar enerji tüketeceği bilgisine satın alma sırasında sahip olursunuz. “Enerji Verimliliği Etiketi” sınışandırması; bir cihazın yıllık enerji tüketimi bazında A, B, C, D, E,F ve G harşeriyle ifade edilen yedi gruptan oluşur. A harfi en düşük enerji tüketim sınıfını gösterir. A sınıfı bir elektrikli alet almanız durumunda ortalama enerji tüketiminden yüzde 45 daha az enerji tüketirsiniz.
Bu nedenle, enerji tüketimi ortalama tüketimden daha düşük olan A sınıfı elektrikli aletleri seçmekte fayda var. Günümüzde gelişen teknolojiyle birlikte üretilmeye başlanan A+ ve A++ aletlerle de enerji tasarrufunu maksimuma çıkartabilirsiniz.
Aydınlatma
Ülkemizdeki binalarda tüketilen elektrik enerjisinin yaklaşık yüzde 20’si aydınlatma amaçlı kullanılıyor. Elektrik enerjisinin ne kadar değerli olduğu göz önünde bulundurulduğunda, enerji tasarrufu sağlayacak ürünler kullanmak ve bu konuda bazı önlemler almak adeta bir zorunluluk haline geliyor.
Aydınlatma için harcanan enerji; kullanılan ampul, lamba çeşitlerine ve dizayna göre değişiklik gösteriyor. Örneğin; 15 Watt enerji tasarruşu bir lamba, 60 Watt normal bir ampulden yüzde 75 oranında daha az elektrik harcıyor. Ayrıca, şoresan lambalar, halojen ve normal lambalara göre daha ekonomik. Uzun süreli kullanım alanlarında; örneğin mutfak, oturma odası, salon ve koridorlarda normal lamba yerine tasarruşu lamba kullanarak daha az enerji sarf etmek mümkün.
Altı yıl süresince, günde 4 saat ve aynı miktarda aydınlatma sağlayan iki lamba tipi için basit bir karşılaştırma yapılan aşağıdaki tabloya bakıldığında, çarpıcı sonuçlarla karşılaşmak mümkün. Tablodada görüldüğü gibi; altı yıl içinde 12 adetakkor şamanlı lamba kullanılırken, kompakt şoresan lambanın kullanım ömrü 0.8 yıl devam ediyor.
Aydınlatma Enerji Tasarrufu Sağlayacak Basit İpuçları
• Evlerde normal lambalar (akkor şamanlı lamba) yerine tasarruşu lambalar kullanın. 75 Watt’lık akkor şamanlı lamba yerine, 15 Watt’lık bir kompakt floresan lamba kullanarak, yüzde 80 daha az enerji tüketilir.
• Kullanmadığınız odaların lambalarını kapatın.
• Işık miktarını kontrol edilebilme özelliği olan lambalar tercih edin. Bu lambalar, elektrik tasarrufuna yardımcı olur.
• Ampullerin kir ve tozlarını kuru bezle temizleyin. Tüp biçimi şoresan lambalarda kullanılan manyetik balastların yerine elektronik balast kullanılması halinde balastlarda enerji kayıpları yüzde 30 civarında azaltılabilir.
• Daha fazla aydınlatmaya ihtiyaç duyulan bölümlerde, eğer mekân uygunsa çok sayıda düşük güçlü lamba yerine yüksek güçlü lamba kullanın.
• Yüksek verimli uygun ışık kaynağı ve ışığı verimli kullanan armatürler seçin. Armatürlerin bakımlarını düzenli olarak yapın.
• Işık geçişini engelleyen abajurlar kullanmayın.
• Aydınlatmayı; okuma, çalışma ve güvenlik için gerekli alanlara yoğunlaştırın. Diğer alanlarda aydınlatmayı azaltın, aşırı aydınlık ve karanlık alanlar oluşturmayın. Genel aydınlatma yerine kısmi aydınlatmayı tercih edin.
• Merdiven aydınlatmasında düşük güçlü lambalar kullanın. Genel kullanım alanlarında mevcudiyet sensörlü aydınlatma tercih edin.
• Odalarınızı açık renkli boyayarak aydınlatma ihtiyacınızı azaltın.
• Özel günler dışında dekoratif aydınlatma yapmayın.
• Gündüzleri elektrikle aydınlatma yerine, gün ışığından faydalanmaya çalışın.
• Klasik lamba düğmelerini yeni ve modern olanlarıyla değiştirin.
• Dış alanların ışıklandırılması kontrol edildiği takdirde enerji tasarrufu sağlanabilir. Bu yüzden, saat kurulumu ile ışıklandırma yapın veya hareket sensörü ekleyin.
Evde enerji tasarrufu enerjinin akıllıca kullanılışı anlamına gelir ve gereksiz enerji tüketimini önlemekle yapılır. Enerji ihtiyacı ve kullanımı açısından üzerinde en fazla durulması gereken grup ailedir. Çünkü toplumda aileler, diğer kaynaklarda olduğu gibi enerji kaynaklarının kullanımı ve tüketiminde de rol oynayan en önemli tüketici gruplarından biridir. Sağlıklı, rahat, temiz ve etkin bir ev ortamının yaratılabilmesi için yürütülen ısınma, aydınlatma, temizlik, kişisel bakım gibi çeşitli faaliyetler için aileler enerji kaynaklarını kullanmakta ve buna bağlı olarak her ay bütçelerinden binlerce lira harcamaktadır.
Evde toplam enerji kullanımının yaklaşık %40’ı sıcak su sağlama, yiyecek hazırlama ve pişirme, bulaşık yıkama, çamaşır yıkama, aydınlatma, kişisel bakım, eğlenme, dinlenme ve iletişim gibi faaliyetler, %60’ı da konutun sahip olduğu özellikler ile ilişkilidir.
Özellikle konutlarda tüketilen enerjinin toplam enerji tüketiminin yaklaşık 1/3 oranında olduğu dikkate alınırsa bu alanda yapılacak tasarrufun hem aile açısından hem de çevre açısından önemi ortaya çıkmaktadır.
EVLERİN ISITILMASINDA ENERJİ TASARRUFU
Isı elde etmek için elektrikli sobalar yerine gaz sobaları tercih edilmelidir.
Kötü takılmış kapı ve pencerelerdeki boşluklar ve hava girişleri kontrol edilerek gerekirse izolasyonları sağlanmalıdır.
Yerleri halı kaplamak zeminde ısı kaybını azaltacaktır.
Kalın astarlı perdeler kullanılarak pencerelerden ısı kaybı azaltılmalıdır.
Perdeler radyatör önlerini örtmeyecek şekilde kapatılmalıdır.
Odaları havalandırmak için pencereler uzun süre açılmamalıdır. 3-4 dakikalık süre yeterlidir.
Radyatörler yaldız boya ile boyanmalıdır.
Radyatörlerin üst tarafına mermer levha veya kafesler konmamalıdır.
Çamaşırlar radyatör üzerinde kurutulmamalıdır.
Kullanılmayan odalar ısıtılmamalı ve kapıları kapalı tutulmalıdır. Ancak bu odaların sıcaklığının 10 °C altına düşmemesine dikkat edilmelidir.
Kullanılan odaların sıcaklığı 18-21 derece arasında tutulmalıdır.
Bacalar kış aylarına girmeden önce kontrol ettirilerek temizletilmelidir.
MUTFAKTA ENERJİ TASARRUFU
Yiyecek hazırlama ve pişirme faaliyetlerinde doğru tipte pişirme araçlarının kullanımı ile de enerjiden tasarruf sağlanır.
Her şeyden önce yemekler mümkün olan en az suyla pişirilmeli ve tencerenin kapağı sıkı bir şekilde kapalı tutulmalı, yemek kaynamaya başladıktan sonra ocak iyice kısılmalıdır. Çünkü kaynama başladıktan sonra verilen yüksek ısı daha çok suyun buharlaşmasından, dolayısıyla da enerjinin boşa harcanmasından başka hiç bir işe yaramaz. Ayrıca kapların sadece tabanına ısı verecek şekilde alev ayarlaması yapılmalıdır. Kabın kenarlarından alev taşmamalıdır.
Düdüklü tencere olarak adlandırılan basınçlı tencereler, özellikle uzun süre pişmesi gereken yiyeceklerin pişirilmesinde yakıt tasarrufu sağladığı için tercih edilmelidir.
Basınçlı tencerelerin kullanılmadığı pişirme işlemlerinde ise pişirmenin daha kolay ve kısa sürede olması için kenarları kıvrımsız, tabanı düz, yan yüzleri dik ve tabanla birleştiği yerde hafif yuvarlak olan kaplar kullanılmalıdır.
Ocakların verimli yanmalarını sağlamak için daima temiz tutulmalıdır.
Yiyecekler pişerken fırın kapağını sık sık açmak her seferinde soğuk havanın fırın içine girmesine, dolayısıyla da enerji kaybına neden olmaktadır. Bu nedenle kapak gereğinden fazla açılmamalıdır.
Birçok yiyecek için pişirilirken fırının önceden ısıtılmasına gerek yoktur.
KONUTLARIN AYDINLATILMASINDA ENERJİ TASARRUFU
Kullanılmayan alanlar aydınlatılmamalıdır.
Çok sayıda ufak ampul yerine büyük bir ampul kullanılmalıdır.
Çalışırken masa lambası kullanılmalıdır.
Ampullerin üzerine ışığı az geçiren abajurlar kullanılmamalıdır.
Genel ışıklandırma yerine kısmi ışıklandırma tercih edilmelidir.
Duvarlar açık renklere boyanarak daha çok ışık yansıması sağlanmalıdır.
Merdiven aydınlatılmasında küçük ampullerin kullanılmasına özen gösterilmelidir.
Evimizde enerji kaybına engel olmak için halojen ve normal ampuller yerine floresan lambalar kullanılmalıdır. Böylece %40 oranında enerji tasarrufu sağlayabiliriz.
SU TASARRUFU
Damlayan musluklar tamir ettirilmelidir.
Su akıtırken daha az akıtan duş başlıkları ve muslukları kullanılmalıdır.
Diş fırçalarken musluklar kapatılmalıdır.
Mümkün olduğunca küveti doldurmak yerine duş alarak yıkanılmalıdır.
Kısa sürede duş alınmalıdır.
Sifon asgari çekilmelidir. (Her sifon çekildiğinde, beş günlük içme suyu kaybedilmektedir)
Bulaşık ve çamaşır makinelerini tamamen doldurmadan çalıştırmamalıdır.
Randımanlı su kullanan aletler tercih edilmelidir. Özellikle çamaşır ve bulaşık makinelerin böyle olmasına dikkat edilmelidir.
Sıcak su musluğu açıldığında suyun ısınmasını beklerken akıtılan suyun ziyan olmaması için kova doldurulup bu su gereken farklı yerlerde kullanılmalıdır (Örneğin, çiçek sulama, tuvalete dökme, balkon yıkama).
Ne kadar az su kullanırsak o kadar az depolanmış su gerekir ve o kadar az atık su oluşur. Biz de boşa harcadığımız suyu kesmekle su faturalarından kolaylıkla %25 oranında tasarruf sağlamış oluruz.
EVLERDE ISITMA
Binalardaki enerji tüketiminin yüzde 82’si ısıtma için kullanılıyor. Binalarımızın ısıtmasında kullanılan bu enerji, ülkemizde harcanan toplam enerjinin yüzde 26’sını oluşturuyor.
Enerji ihtiyacının yüzde 70’ini ithal enerji ile karşılayan ülkemizde, enerji tasarruf potansiyelinin yüksek olması nedeniyle, özellikle binaların ısıtılması amacıyla tüketilen enerjinin azaltılması yönünde yapılan çalışmalar, öncelikli konular arasında yer alıyor. Isıtma ve bunun yanı sıra soğutma konusunda enerji verimliliği sağlamanın en etkin yolu ise ısı yalıtımından geçiyor.
Evimize yalıtım yaptırmak, evi battaniye ile sımsıkı örtmeye benziyor. Bu sayede dışarıdan soğuk içeriye giremiyor ve içeriden de ısı dışarıya kaçamıyor. Bildiğimiz gibi ısınan hava yükselir ve çatıdan dışarıya kaçmaya çalışır. Bu nedenle öncelikle çatının yalıtılması gerekir. Sadece çatı yalıtımı yaparak enerji faturalarınızda yüzde 20’den daha fazla tasarruf sağlayabilirsiniz.
Ancak yalıtımın binanın tümü için gerekli bir uygulama olduğunu da unutmamak gerekiyor. Bina dış kabuğunun ısı yalıtım malzemesi ile kaplanması anlamına gelen mantolama uygulamasıyla ortalama yüzde 50 enerji tasarrufu sağlamak mümkün.
İstatistiki bilgilere göre; aynı iklim koşulları nda ve aynı kullanım alanına sahip bir konutun enerji tüketiminin Fransa, Almanya, İngiltere, İsveç gibi ülkelere göre 2–3 kat fazla olması, ülkemizde özellikle ısı yalıtımının yeterince önemsenmediğinin bir göstergesidir.
Isınmada Enerji Verimliliği İçin Gerekli Diğer Önlemler
• Diğerlerinden daha fazla güneş alan pencerelerinizin perdelerini açarak güneşten daha fazla yararlanın.
• Pencereler ve kapılar, evimizdeki ısının dörtte birinin kaybına neden olur. Tek camlı pencerelerden kaynaklanan ısı kaybı, yalıtımsız bir evden gerçekleşen kaybın yaklaşık yüzde 20’sidir. Çift cam kullanarak, bu kaybınızı yarıya indirebilirsiniz.
• Pencerenizin ve kapılarınızın kenarları ndan olan hava sızıntılarını önlemek için pencere bandı ve sünger kullanın.
• Kış aylarında, güneşli günlerde perdeleri açın. Güneş çekildikten sonra ise perdeleri mutlaka kapatın.
• Radyatörlerin ısı akışına engel olacak şekilde uzun perdeler kullanmayın. Kapalı ve uygun perdeler pencerelerden ısı kaybını yüzde 25 oranında önler.
• Kapı çerçevesi etrafındaki çatlakları kesinlikle onarın.
• Radyatörlerden çıkan ısı, radyatörün arkasındaki duvarı ısıtır. Bu ısı kaybını önlemek için radyatörlerin arkasına alüminyum folyo kaplı ısı yalıtım levhaları yerleştirin.
• Tatil veya diğer sebeplerle evinizde bulunmadığı nız dönemlerde ısıtıcınızın veya radyatörünüzün vanasını kısın ya da kapatın.
• Isıtıcınızın veya radyatörlerinizin önüne veya üzerine kesinlikle eşya (mermer, çamaşır vb.) koymayın.
• Radyatör bağlantı borularında su sızın-tısı olmadığından emin olun.
• Odalarınızı havalandırırken ısıtıcınızı mutlaka kapatın.
• Kış aylarında odalarda mümkün olduğunca çamaşır kurutmayın.
Isı yalıtımı, 2000 yılından beri ülkemizde de zorunlu bir uygulama haline geldi. “TS 825 Binalarda Isı Yalıtımı Yönetmeliği”nde Türkiye’de binanın konumu, bulunduğu iklim bölgesi gibi faktörler dikkate alınarak her binanın ısınma için harcayacağı toplam enerji miktarının hesaplama yöntemi belirlendi. “Isı İhtiyacı Kimlik Belgesi” adı verilen uygulama gereğince; binanızı yapan kişi ya da kuruluş, yapılan projeye göre hesaplayıp, “Bu bina ısınmak için şu kadar enerji harcar” diye, binanın görünür bir yerine asmak zorunda… “Enerji Verimliliği Kanunu” da bu zorunluluğa uymayanlara cezai müeyyide getiriyor.
Yalıtımın Avantajlarını Biliyor musunuz?
• Isı yalıtımıyla ısıtma ve soğutma giderlerinde yüzde 50 tasarruf sağlanır.
• Isı yalıtımının maliyeti toplam bina maliyetinin yüzde 3-5’i arasında değişir.
• Yüksek enerji tasarrufu nedeniyle yalıtım, yatırım maliyetini birkaç sene içinde karşılar.
Soğutma – Klima
Ülkemizin büyük bir kısmının yaz aylarında aşırı sıcak olması, çalışma ve yaşam koşullarını olumsuz yönde etkiliyor. Bu nedenle de konforlu yaşam alanları sağlanması için sıcaklık ve nem oranını düşüren soğutucular ve klima cihazları kullanılıyor. Bu araçların kullanımında elektrik enerjisinden tasarruf sağlayabilmek için uygun ölçülerde klimanın tercih edilmesi büyük önem taşıyor. İhtiyaçtan büyük bir klima, para ve enerji kaybı anlamına geliyor.
Klima Kullanımında Dikkat Edilmesi Gereken Unsurlar
• Klima seçimi yaparken enerji verimlilik oranı en yüksek, yani en az elektrik kullanan modeller tercih edilmelidir.
• Elektronik termostat kontrolü performansı artırabilir ve enerji kullanımının yüzde 30’u kadar tasarruf sağlar.
• Yüksek verimli bir ünite, aynı ölçüdeki daha düşük verimli bir üniteden daha ucuza satın alınabilir. Bunun için dikkatli bir fiyat araştırması yapılmalıdır.
• Dış ünite evden veya ofisten yaklaşık 50-60 cm kadar mesafede, serin, gölgeli bir yere uygun olarak yerleştirilmelidir.
• Ünitenin daha çok çalışmasına neden olacak direkt güneş ışığından sakınılmalı, ayrıca hava almasını engelleyecek çalılık veya kuytu yerlere yakın olmaması na özen gösterilmelidir.
• Binalarda çift cam ve ısı yalıtımı varsa, ısı kaybı olmayacağından düşük kapasiteli bir cihaz kullanılabilir.
• Klima ilk açıldığında birden çok düşük bir sıcaklığa getirip aniden soğutma yapılmamalı. Çünkü bu durumda klima durmadan çalışacağı için elektrik faturası kabarır ve üşütüp hastalanma ihtimalini artırır. Bunun yerine klimayı uygun sıcaklığa ayarlayıp odanın yavaş yavaş soğuması beklenmelidir.
• Klimaların temizlik ve bakımı her yıl yetkili servise yaptırılmalıdır. Klimadan istenilen performansın alınabilmesi için 2 senede bir gazı yeniletilmelidir.
